Cuối năm 1009, lê long đĩnh qua đời, những ai đã tôn lý công uẩn lên ngôi vua?

Lê Long Đĩnh (chữ Hán: 黎龍鋌 15 tháng 11 năm 986 – 19 mon 11 năm 1009) là vị nhà vua ở đầu cuối ở trong nhà Tiền Lê trong lịch sử toàn nước. Ông trị vì 4 năm, từ thời điểm năm 1005 cho năm 1009. Cái bị tiêu diệt bí hiểm của ông trong tuổi 24 dẫn đến sự việc ngừng công ty Tiền Lê, quyền lực tối cao rơi vào cảnh tay đơn vị Lý. Trong sử sách, Lê Long Đĩnh được nhắc tới cùng với khuyết điểm của một kẻ dâm đãng, hung ác và gian ác. Tuy nhiên, ông vẫn được nhân dân các nơi lập thường thờ phụng với gần đây lộ diện những ý kiến nhận định rằng một số tin xấu của ông chỉ nên tô vẽ, thậm chí là đơm đặt. Ông được coi là vị nhà vua bị "đóng đinh" vào lịch sử hào hùng toàn quốc.

You watching: Cuối năm 1009, lê long đĩnh qua đời, những ai đã tôn lý công uẩn lên ngôi vua?

*

Xuất thân

Lê Long Đĩnh còn có tên là Lê Chí Trung (黎至忠), sinch vào tháng 10, ngày Bính Ngọ, năm Bính Tuất(tức ngày 15 tháng 1một năm 986) trên kinh thành Hoa Lư, là con trai thiết bị năm của Lê Đại Hành. Sử ko chép rõ về thương hiệu của mẹ ông, chỉ ghi là Chi hậu Diệu cô gái hoặc sơ hầu Di bạn nữ, cùng ghi ông là em cùng chị em với Nam Phong vương Lê Long Việt.

Đại Việt sử ký kết toàn tlỗi (bản kỷ) chép rằng năm Hưng Thống sản phẩm công nghệ 4 (992), ông được Lê Đại Hành phong tước đoạt Knhì Minc vương (開明王), cho thực ấp sinh hoạt Đằng Châu (Hưng Yên ngày nay).

Năm 1004, Kinch Thiên chúa thượng Lê Long Thâu (con cả của Lê Đại Hành) mất,Lê Đại Hành lập Nam Phong vương Long Việt có tác dụng Hoàng hoàng thái tử, gia phong Long Đĩnh có tác dụng Knhì Minc chúa thượng, Lê Long Tích có tác dụng ĐTrần Ngọc Thành bệ hạ. Trước đó, theo Đại Việt Sử cam kết Toàn thư ghi nhấn, Lê Long Đĩnh xin làm Thái tử, Lê Đại Hành tất cả ý ao ước cho, đình thần bàn nghị lập sản phẩm nhưng mà ko lập trưởng là không hẳn lễ, đơn vị vua bèn thôi.

Trạng rỡ chiếm Hoàng vị

Năm 1005, vua Lê Đại Hành chầu ông vải ở Trường Xuân điện, Thái tử Lê Long Việt cùng rất 3 người em không giống là ĐTrần Ngọc Thành vương vãi Lê Long Tích, China vương vãi Lê Long Kính cùng fan em thuộc chị em Knhị Minc hoàng thượng Lê Long Đĩnh tranh giành ngôi vị.Sách An Nam chí lược chép rằng: "Lê Hoàn đang bị tiêu diệt, mấy bạn con hồ hết hội tụ binc mã, chia đặt trại sách, quan ở trong ly tán, nhân dân lo sợ".

Các bên giằng teo vào 8 mon, nước nhà không có công ty. Tháng 10 năm 1005, Lê Long Việt vượt qua ĐÔng Trần Ngọc Thành vương khiến cho Vương đề nghị chạy vào khu đất Cử Long. Lê Long Việt lại xua đuổi bắt, ĐÔng Trần Ngọc Thành vương chạy lịch sự Chiêm Thành, không đến nơi thì bị tín đồ châu Thạch Hà giết ở cửa ngõ hải dương Cơ La. Lê Long Việt cho nên vì thế đăng vương, Có nghĩa là Trung Tông ngọc hoàng. Tuy nhiên, Trung Tông làm việc ngôi được 3 ngày thì bị Lê Long Đĩnh thịt bị tiêu diệt. Bầy tôi hầu hết chạy trốn hết, chỉ gồm Điện chi phí quân là Lý Công Uẩn ôm xác cơ mà khóc.

Theo Đại Việt sử ký, có mối cung cấp Dã sử chnghiền rằng: "Đại Hành băng, Trung Tông vâng di chiếu nối ngôi. Long Đĩnh nổi loạn, Trung Tông vị bằng hữu cùng mẹ không nỡ làm thịt, tha mang đến. Sau Long Đĩnh sai bầy trộm chiếm đêm trèo tường vào cung giết thịt Trung Tông".

Mùa đông năm 1005, Lê Long Đĩnh xưng là Knhị Thiên Ứng Vận Thánh Văn Thần Vũ Tắc Thiên Sùng Đạo Đại Thắng Minch Quang Hiếu Hoàng đế (開天應運聖文神武則天崇道大勝明光孝皇帝), truy nã thụy mang đến Trung Tông, tróc nã tôn người mẹ là Hưng Quốc Quảng Thánh Hoàng thái hậu (興國廣聖皇太后).

Cùng năm 1005, Ngự Bắc vương Lê Long Cân cùng Trung Hoa vương vãi chỉ chiếm trại Phù Lan làm phản. Lê Long Đĩnh thân đi đánh, cho Đằng Châu viên Quản tiếp giáp là Đỗ Thị mang vấn đề tín đồ anh em chúng ta ngoại là Lê Hấp Ni phản nghịch tâu lên. Long Đĩnh không đúng bắt tra hỏi, Hấp Ni cùng phần nhiều kẻ dự mưu 12 bạn hầu như bị giết thịt. Đến trại Phù Lan, tín đồ trong trại đóng cửa trại nạm thủ. Đánh không hạ được, bèn vây chặt vài tháng, tín đồ trong trại hết lương ăn. Ngự Bắc vương trường đoản cú biết kế cùng nuốm mệnh chung, bèn bắt Trung Quốc vương vãi lấy nộp. Nhà vua bèn không đúng chém nhẹm Trung Quốc vương vãi, tha tội mang lại Ngự Bắc vương vãi, rồi rước quân đánh Ngự Man vương ở Phong Châu. Ngự Man vương cần chịu đựng sản phẩm. Quân về đến Đằng Châu, đổi tên châu ấy làm cho bao phủ Thái Bình. Từ đấy về sau các vương vãi và giặc cướp các thu phục cả.

Chuyến đi này lúc quân triều đình chiến đấu với người trại Phù Lan, bỗng thấy trạm tin báo là giặc Cử Long vào giật đã đi vào cửa ngõ biển Thần Đầu (nay là cửa biển cả Thần Phù). Vua Lê Long Đĩnh về cho sông Tsi đi quý phái Ái Châu để đánh quân Cử Long.

Năm 1006 bên vua phong mang lại bé trưởng là Sạ làm cho Knhị Phong vương vãi, nhỏ nuôi là Lê Thiệu Lý có tác dụng Ssinh hoạt vương cho ở bên tả; Lê Thiệu Huân làm cho Hán vương cho ngơi nghỉ bên hữu. Ông còn tồn tại fan con nuôi không giống là Lê Ác Thulặng, phong có tác dụng Tam Nguyên vương vào năm 1008.

Theo sử gia Ngô Thì Sĩ, hệ trái của vấn đề đồng đội Long Đĩnh không nhường nhịn ngôi vua sẽ làm cho Lý Công Uẩn bạo dạn lên: Quân Tứ đọng sương (do Lý Công Uẩn chỉ huy) chỉ đứng ko kể bên xem ai thành ai bại, nhằm cho những người bọn họ không giống vào nắm binch quyền, Công Uẩn dần dần dũng mạnh lên, rồi bọn họ Lý nổi lên không một ai ngăn nổi.

Sự nghiệp trị vì

Ngoại giao

Nghe tin Lê Đại Hành băng hà, một vài quan lại sống vùng biên ải phía Nam của China sẽ dâng thư về triều, thúc giục vua nhà Tống mau lẹ tận dụng thời cơ tiện lợi này để xuất quân sang xâm lăng Đại Cồ Việt. Vua Tống ko nghe, mang lại rằng: Họ Lê thường xuyên sai con lịch sự chầu, góc biển khơi ấy vẫn được im, chưa từng bất trung, bất thuận. Nay nghe tin Lê Hoàn bắt đầu mất, chưa có lễ viếng thăm nhưng đã vội vàng đem quân đánh kẻ đang sẵn có tang, đó chẳng cần là vấn đề làm cho của đấng vương vãi trả.

Năm 1006, Lê Long Đĩnh cho sửa thay đổi quan liêu chế cùng triều phục của các quan tiền văn võ với tăng đạo theo đúng nhỏng công ty Tống.

See more: Đặc Điểm Nào Của Bộ Xương Người Thích Nghi, Với Tư Thế Đứng Thẳng Và Đi Bằng Hai Chân

Năm 1007, ông không nên em là Minc Xưởng với Ctận hưởng Tlỗi ký là Hoàn Thành Nhã dâng kia ngưu white đến đơn vị Tống, xin kinh Đại Tạng. Nhà Tống phong mang lại vua làm Giao Chỉ quận vương, lĩnh Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ đọng và đến thương hiệu là Chí Trung, ban tước đoạt cho Minh Xưởng cùng Thành Nhã.

Theo Đại Việt Sử cam kết Toàn thư, năm 1009, ông lại xin được đặt bạn coi câu hỏi trên chợ thương lượng hàng hóa nghỉ ngơi Ung Châu thuộc Nước Trung Hoa, dẫu vậy Tống đế chỉ mang lại giao thương mua bán sinh sống chợ thảo luận sản phẩm & hàng hóa trên Liêm Châu với trấn Như Hồng, là phần lớn vị trí cạnh bên vùng biên thuỳ thôi. Theo An Nam chí lược, vua Tống cho rằng Giao Chỉ hay giật phá vùng bờ hải dương nước Tống, nay đến buôn bán làm việc Ung Châu ko luôn thể, cứ đọng theo lệ cũ là dàn xếp hàng hóa trên Liêm Châu cùng trấn Nhỏng Hồng.

Phát triển tởm tế

lúc ngọc hoàng đi Ái Châu, cho sông Vũ Lung. Tục truyền: người lội qua sông này phần nhiều bị sợ hãi, nhân tiện vua sai fan lượn lờ bơi lội tương hỗ mang lại tía lần, không thể gì, xuống chiếu đóng thuyền để ở những bến sông Vũ Lung, Bạt Cừ, Động Lung tư địa điểm nhằm chsinh sống fan qua lại.

Lúc ông đến Hoàn Giang, không nên Phòng át sứ là Hồ Thủ Ích mang rộng 5 ngàn quân của châu Hoan Đường thay thế đường từ sông Châu Giáp cho cửa ngõ biển Nam Giới để quân đi mang đến một thể. Ông cũng sai dân Ái Châu đào kênh, đắp mặt đường trường đoản cú cửa Vân Long qua Đỉnh Sơn mang đến sông Vũ Lũng.

Thỉnh khiếp về Đại Cồ Việt

Sử chép:Mùa xuân năm Đinh Mùi (1007), Lê Long Đĩnh không nên em là Minch Xưởng với Chưởng trọn Thỏng cam kết là Hoàng Thành Nhã mang bé cơ White sang biếucông ty Tống, dâng biểu xin Cửu kinh với ghê sách Đại Tạng".

Trongtoàn nước Phật giáo sử lược, thiền hậu sưThích Mật Thểviết:Niên hiệu Ứng Thiên sản phẩm công nghệ 14 (1008), sau thời điểm VN sẽ hòa với Tống rồi, vua Đại Hành <đúng ra là Ngọa Triều> sắc đẹp ông Minc Xưởng cùng ông Hoàng Thành Nhã lịch sự sứ nướcTrung Quốc, cống hiến đồ gia dụng thổ sản với xin vua Tống ban mang lại bộ "Cửu kinh" với "Đại Tạng kinh". Vua Tống trao cho đầy đủ cỗ ấy cùng cho sđọng đưa đem đến. Đó là lần đầu tiên nước ta cho người thanh lịch cầu gớm mặt Trung Quốc vậy.

Cửu gớm gồm:Kinh Dịch,Kinch Thi,Kinh Thư,Kinch Lễ,Kinh Xuân Thu,Hiếu Kinc,Luận Ngữ,Mạnh TửvàChu Lễ; là 9 cuốn sách béo tròn, nền tảng gốc rễ của văn uống minhTrung Hoalần đầu tiên nhập vàoViệt Namlà vì Lê Long Đĩnh lấy về. Còn kinhĐại Tạnglà một trong bộ sách béo phệ được rất nhiều ráng hệ các cao tăngTrung Hoahọc hỏi và dịch thuật xuyên suốt 1.000 năm, trường đoản cú rứa kỷ trước tiên đến cuối thế kỷ thiết bị 10 mới in thành sách lần trước tiên bao gồm 5.000 quyển

Dẹp loạn

Lê Đế Long Đĩnh vào 4 năm cầm quyền đang 5 lần chũm quân tấn công dẹp (làm việc những vùng đất thuộcHưng Yên,Phụ Thọ,Tulặng Quang,Thanh hao Hóa,Nghệ An,Hà Tĩnhngày nay):

Lần đầu tiên (1005): dẹp tan bạo loạn, giành giật giữa các bằng hữu vào hoàng phái để thu phục phần lớn fan. Từ đấy sau đây những Vương với giặc giật phần nhiều thu phục.Lần thiết bị hai (1005): khi quan liêu quân vẫn đại chiến với những người ởtrại Phù Lanbỗng dưng thấy trạm đưa tin là giặcCử Longvào chiếm vẫn đếncửa biển Thần Phù(Ninh Bình). Ông về đến sông Tmê mệt, đi sangÁi Châunhằm đánh giặc Cử Long.Lần sản phẩm cha (1008): tiến công tín đồ Man sinh sống hai châu Đô Lương và Vị Long.Lần sản phẩm công nghệ tư (1008): tấn công giặc nghỉ ngơi Hoan châu và châu Thiên Liêu.Lần vật dụng năm (1009): tháng 7, tiến công giặc sinh sống các châu Hoan Đường vàThạch Hà.

Cái chết

Lê Long Đĩnh ách thống trị được 4 năm, mang đến tháng 10, ngày Tân Hợi, năm Kỷ Dậu (tức ngày 19 tháng 1một năm 1009) thì tắt hơi, hưởng dương 24 tuổi. Long Đĩnh mất, nam nhi là Lê Cao Sạ còn nhỏ bé, sau sự sắp xếp của quan tiền Chi hậu Đào Cam Mộc, triều thần vẫn tôn Lý Công Uẩn đăng vương ngọc hoàng, sáng lập ra triều đại đơn vị Lý.

Trạng rỡ cãi

Những hành vi tàn bạo

Trong Đại Việt sử cam kết toàn thỏng, Lê Văn uống Hưu nói:

Ngọa Triều làm thịt anh, tự lập làm cho vua; bạo ngược với dân bọn chúng nhằm viên mãn tàn nhẫn, mang đến nỗi thoát nước mất ngôi, không phải là sự xấu số củabên Lê, lỗi ởĐại Hànhkhông mau chóng đặtThái tửvới doTrung Tôngđo đắn chống giữ lại trường đoản cú lúc bắt đầu chớm nên đến nỗi nạm.

Đại Việt sử lược viết về vua Lê Ngọa Triều:

Phàm tấn công trận, bắt được kẻ thù vua mang lại dẫn giải đến bờ sông. Lúc nước tbỏ triều rút ít xuống thì không nên làm cho chiếc chuồng dưới nước, rồi xua đuổi tù binch vào vào chuồng. khi nước tdiệt triều kéo lên, tầy binc ngộp tương đối thì hả miệng ra rồi uđường nước mà lại chết. Lại bắt treo lên cây cao rồi không nên bạn làm việc bên dưới chặt cây. Có khi vua đi chơi sống sông Chi Ninc, sông có không ít thuồng luồng, bèn trói bạn ở 1 mặt ghe, rồi mang lại ghe qua lại trọng tâm dòng nước, khiến cho thuồng luồng nó gần kề hại đi. Còn phàm số đông con vật (nuôi để cúng tế) rước cung ứng mang lại nhà bếp, trước tiên đề xuất không nên người khiên vào để trường đoản cú tay vua đâm chết sẽ, rồi sau bắt đầu giao cho những người làm bếp phòng bếp. Lại Lúc, nhà vua đặt mía trên đầu bậc tu hành là đức Tăng thống Quách Mão mà lại róc, rồi giả vờ giảm tay dao phtràn vào đầu Quách Mão chảy máu ra, vua cười cợt rầm lên. Hoặc tối mang lại vua không nên có tác dụng giết mổ mèo khiến cho những tước vương vãi xơi. Ăn xong xuôi vua lấy đầu mèo bày ra, các tước vương phần lớn mửa thốc mửa cởi. Mỗi lúc tới buổi chầu thì sai phần nhiều thương hiệu hề ra nói leo lẻo luôn mồm để triển khai khỏa phủ lời phần đa ai bđộ ẩm bạch về vấn đề gì. Lại thấy kẻ duy trì cung làm món chả thì cho tới thuộc tín đồ tnhãi con nhau mà lại ăn uống...

Hồ Đắc Duy trong bàiBệnh án của Ngọa Triều Hoàng Đếmang lại rằng: "Chỉ có những người mắc dịch tinh thần, với cùng 1 đầu óc dịch hoán vị mới tưởng tượng ra các trò chơi giết mổ tín đồ đa dạng mẫu mã như đoạn văn uống bên trên biểu lộ đều hành vi độc ác mất hết tính người".

*

Nhà nghiên cứuTạ Chí Đại Trườngcũng đều có lời bình như sau:

"Mùa đông tháng Mười chết nhưng những năm kia Ngọa Triều còn ở trên công trường thi công tạo mặt đường sá, suy nghiệm ra một phương pháp siêu thực tế về việc dò tìm kiếm lối rất có thể qua sông dễ dàng. Mùa thu tháng Bảy ông còn trên chiến trường Nghệ An, bỏ con đường tbỏ theo đường bộ về kinh kì,... Nói các về tội của Ngọa Triều chỉ vì sử quan mang tính bí quyết phe phái trong ghi chép: Họ ân oán giận chuyện Ngọa Triều róc mía trên đầu Tăng thống Quách Mão và lại cố tình lỡ tay làm bị chảy máu, với cười! Toàn thỏng chỉ nói đến "công ty sư Quách Ngang" dẫu vậy bấy nhiêu này cũng là đủ đề cập tội Ngọa Triều rồi, vì mãi mang đến hiện thời Lúc nói về sự việc hung tàn của ông ta, gồm sách cũng chỉ cứ liệu đến chứng cớ ấy mà lại thôi."

*

Bệnh đau trĩ cùng "ngoạtriều"

Theo Toàn tlỗi thì "Dã sử chép: vua mê man tửu sắc đẹp phân phát ra bệnh dịch trĩ". Khâm định Việt sử Thông giám cương mục ghi Long Đĩnh vị mắc bệnh trĩ nên lúc ra thiết triều phải nằm, vì chưng vậy tục hotline là Lê Ngọa Triều. Còn sử gia Ngô Thì Sĩ thì nhận định rằng tên thường gọi này là do Lý Công Uẩn đưa ra nhằm bôi nhọ. Trong Đại Việt sử ký tiền biên gồm đoạn:

Xét việc Long Đĩnh cướp ngôi, rứa nhiên không đáng được thụy hiệu đẹp mắt, nhưng mà cái tên Ngọa Triều cũng sai trái. Có lẽLý Thái Tổhy vọng cần sử dụng thụy hiệu xấu để gán mang đến, nhưng băn khoăn rằng tự xưa phần đông đế vương vãi như thế nào không đáng làm cho vua thì hotline là Phế đế, Mạt đế hoặc lấy cái brand name lúc bị phế nhưng chnghiền. Còn như cái hiệu "Ngọa Triều" thì thô bỉ không cnạp năng lượng cứ?

Theo chủ kiến của một trong những nhà kỹ thuật thời buổi này, trĩ là căn bệnh gồm liên quan đến cấu tạo của thành tĩnh mạch với tiết rượu cồn học tập vùng chậu, những tĩnh mạch sinh sống vùng đít phồng béo ra tạo ra thành búi đau trĩ. Nếu những búi đau trĩ nội trĩ ngoại chiếm phần trên 180 độ thì được xếp vào nhiều loại 4. Bệnh trĩ ở tiến độ nhưng mà người bệnh đề xuất nằm là nghỉ ngơi tiến độ 4, là giai đoạn nặng trĩu nhưng mà phương án chữa bệnh là phẫu thuật, những giải pháp này ở ngay gần năm 1010 chưa xuất hiện.

*

Nhà báo Hoàng Hải Vân bên trên báo Thanh khô niên năng lượng điện tửcho rằng cực nhọc tin được Lê Long Đĩnh là fan "dâm dục quá nhiều, mắc bệnh dịch không ngồi được" (ngọa triều) vày nhìn trong suốt thời gian nlắp 4 năm nạm quyền ông đang từ bản thân có tác dụng tướng đi chinh pphân tử mang đến 5 lần cùng trận đánh sau cùng nhưng Lê Long Đĩnh tham gia trước khi ông bị tiêu diệt là 2 tháng (trận vua lấy quân đi đánh châu Hoan Đường, Thạch Hà vào mùa thu tháng 7 năm Kỷ Dậu 1009). Theo công ty báo này, nuốm quân tấn công giặc triền miên như vậy đề nghị là một trong những tín đồ cường tthế.

See more: Đánh Giá Bột Trắng Răng Eucryl Giá Bao Nhiêu, Bột Tẩy Trắng Răng Eucryl

Về thụy hiệu "Ngọa Triều", Khâm định Việt sử Thông giám cương mục chính biên quyển thứ nhất ở trong phòng Nguyễn nhận định rằng biện pháp Call này sẽ không đúng chuẩn bởi vì Long Đĩnh không tồn tại thụy hiệu:

Long Đĩnh giết mổ anh cơ mà từ bỏ lập, hoang dâm thành bệnh dịch, nằm nhưng coi chầu, nhân Gọi là Ngọa Triều. Sử cũ chép là "Ngọa Triều Hoàng đế", có lẽ là theo tên gọi thời bấy giờ đồng hồ, chứ đọng chưa hẳn là tên thụy. Chxay vậy thiệt là trái thường vượt lắm! Này, dường như không có tên thụy, thì cđọng chép trực tiếp thương hiệu thực, đó là biến lệ của sử Cương mục (Trung Quốc). Nay thay đổi lại, chxay là "Đế Long Đĩnh" làm cho hợp với ý nghĩa sâu sắc cùng thể lệ của Cương mục dẫn trên.